IUI

Wat is IUI, oftewel intra-uteriene inseminatie?
IUI is de afkorting van Intra Uterine Inseminatie. Dit is een behandeling waarbij bewerkt zaad van de eigen partner in de baarmoederholte wordt gebracht. Deze behandeling wordt ook wel KIE genoemd, wat staat voor Kunstmatige Inseminatie van de Eigen partner. Dit in tegenstelling tot KID, wat Kunstmatige Inseminatie van Donor betekent.

Redenen
Er is een aantal redenen om IUI toe te passen bij de behandeling van fertiliteitsproblemen. Zo kan bij het oriënterend onderzoek blijken dat de zaadcellen niet overleven in het slijm van de baarmoedermond. Ook kunnen er problemen zijn met de kwaliteit van het zaad. Wanneer er geen verklaring voor het uitblijven van de zwangerschap gevonden is en het paar wacht op IVF-behandeling (reageerbuisbevruchting), is het eveneens mogelijk om IUI toe te passen.

Indicaties IUI
Bij de volgende indicaties kan een paar voor een IUI-behandeling kiezen:

• Vijandig slijm van de baarmoedermond. Dit wordt vastgesteld indien na een samenleving die vlak voor de eisprong is uitgevoerd geen bewegende zaadcellen in het slijm van de baarmoedermond onder de microscoop worden gezien.
• Verminderde mannelijke vruchtbaarheid. De ondergrens van het aantal zaadcellen per milliliter is 20 miljoen, terwijl tenminste 50 procent van die zaadcellen moeten bewegen.
• Onverklaarde vruchtbaarheidsstoornis. Hiervan is sprake indien na drie jaar onbeschermde samenleving geen zwangerschap is opgetreden, terwijl geen oorzaak bij de man of de vrouw is aan te wijzen.
• Antistoffen tegen de zaadcellen. Deze worden soms aangetoond in het bloed of het slijm van de baarmoedermond van de vrouw.
• Onmogelijkheid om samenleving uit te voeren. Bijvoorbeeld bij rolstoelpatiënten die ten gevolge van een ongeluk een dwarslaesie, een afwijking van het ruggenmerg, hebben opgelopen.

Wanneer kan IUI worden toegepast?
Bij intra-uteriene inseminatie (IUI) wordt bewerkt zaad geïnsemineerd in de baarmoeder. Het is een van de meest toegepaste technieken voor de behandeling van vruchtbaarheidsproblemen. Er wordt gebruikgemaakt van door masturbatie verkregen zaad of donorzaad. In het laboratorium wordt het zaad ontdaan van stoffen die de bevruchting eventueel nadelig kunnen beïnvloeden.

Rijping eiblaasjes
De timing van de inseminatie vindt plaats op basis van meting van het hormoon LH in de urine of met behulp van echoscopie via de schede. De grootste kans op succes wordt gezien indien voorafgaande aan de inseminatie milde stimulatie van de eierstokken plaatsvindt. Dit stimuleren gebeurt met behulp van hormonen die via een injectie worden toegediend. Meerdere eiblaasjes komen hierdoor tot rijping.

Meerlingen
Het grootste gevaar hierbij is dat teveel eiblaasjes tot ontwikkeling kunnen komen, waardoor een vier- of vijfling kan ontstaan. De beste manier om dit te voorkomen is het goed vervolgen van de stimulatie met behulp van de vaginaal uitgevoerde echoscopie. Indien er een te heftige stimulatie is opgetreden, mag geen inseminatie worden verricht en mag ook geen samenleving plaatsvinden.

Wat is het juiste tijdstip voor IUI?
Bij intra-uteriene inseminaties (IUI) is het tijdstip van de inseminatie van groot belang. Dit moet bij voorkeur nauw samenvallen met het tijdstip van de ovulatie.

In een spontane ovulatiecyclus kan het tijdstip van de eisprong het beste worden bepaald door de start van de zogenaamde LH-piek in het bloed op te sporen. Dit Luteïniserend Hormoon (LH) stijgt gemiddeld twee dagen voor de ovulatie. Het duurt enkele uren voordat de stijging meetbaar wordt in het bloed en hierna zal de ovulatie 34 tot 38 uur later plaatsvinden. Wanneer de bloed- of urinetest positief is, moet de IUI 20 tot 30 uur later plaatsvinden.

Grootte eiblaasjes
In een IUI-cyclus met stimulatie van de eierstokken zal het tijdstip van de IUI meestal worden bepaald aan de hand van de grootte van de eiblaasjes. Bij een doorsnede van ongeveer 16 tot 20 millimeter vindt toediening van een injectie met humaan Chorion Gonadotrofine (hCG) plaats, waarna de IUI 38 tot 42 uur later gebeurt. In het geval dat een spontane LH-piek ontstaat voordat de hCG injectie is gegeven, kan de IUI het beste 20 tot 30 uur later plaatsvinden.

Wanneer begint de IUI-behandeling?
Afhankelijk van de aard van het fertiliteitsprobleem kan de IUI plaatsvinden in een spontane cyclus, waarbij de vrouw geen hormonen gebruikt, of in een gestimuleerde cyclus, waarbij de vrouw wel hormonen gebruikt om de eisprong op te wekken of te bevorderen. Een IUI-behandeling vindt plaats vlak voor de eisprong. Bij de vrouw kan dat moment op verschillende wijzen worden vastgesteld:

• in een spontane cyclus kan met behulp van echografie of urine- dan wel bloedonderzoek het moment vlak voor de eisprong opgespoord worden;
• in een gestimuleerde cyclus wordt meestal het hormoon HCG toegediend om de eisprong op te wekken. Een aantal uren na de injectie met HCG is dan het meest gunstige moment voor de IUI-behandeling.

Laboratoriumbewerking
Wanneer de IUI is afgesproken, zullen er twee tijdstippen aan de vrouw worden meegedeeld. Het eerste tijdstip is het moment waarop het zaad naar het laboratorium gebracht moet worden. Voordat het zaad in de baarmoederholte ingebracht kan worden, moet het zaad gewassen worden. Met deze bewerking (ook wel Percoll genoemd) worden de beste zaadcellen uit het ejaculaat geselecteerd en wordt het zaad ontdaan van allerlei stofjes die problemen kunnen opleveren.

De eigenlijke IUI
Op het tweede tijdstip vindt de eigenlijke intra-uterine inseminatie plaats. Met behulp van een 'eendenbek' (speculum) wordt de baarmoedermond zichtbaar gemaakt. Het zaad van de partner wordt in een spuitje opgezogen vanuit het buisje dat van het laboratorium afkomstig is. Op het spuitje wordt een dun slangetje (cathetertje) geplaatst. Deze catheter wordt via de baarmoedermond in de baarmoederholte geschoven. Soms moet de baarmoedermond met een tangetje worden vastgepakt om dit opschuiven makkelijker te maken.

Vervolgens wordt het gewassen zaad langzaam in de baarmoederholte gebracht, wat in de meeste gevallen pijnloos verloopt. Na deze behandeling kan de vrouw weer naar huis. In sommige gevallen kan de vrouw enige uren na de IUI wat krampen in de onderbuik voelen.

Dr. Guus Vermeulen, gynaecoloog